امید حلالی : در اساطیر ایرانی تقابلی اساسی بین «اپوشه» یعنی دیو خشکسالی و ستاره «تیشتر» ایزد باران وجود دارد و هرساله پس از چیرگی تیشتر بر اپوشه مخزن باران در دريای فراخکرد را باز مي کند و از این رو ماه آبان که بارندگی به وفوری دارد متعلق به الهه تیشتر است .

از دیگر سو در منابع ایرانی «دروج» که از آن به - بی نظمی و بی داد – می توان تعبیر کرد در نیایش های ایرانیان در کنار خشکسالی قرار می گیرد آنجا که داریوش فرمانروای هخامنشی از خداوند می خواهد تا ایران را از دروج (دروغ) و خشکسالی ایمن دارد.

«مولانا» نیز در مثنوی شریف بیتی بس رسا دارد که هرمنوتیکی پر دامنه می توان برای آن تصور کرد:

ابر می ناید پی منع زکات

وز زنا افتد وبا اندر جهات

«زکات» بر اساس این بیت قرادادی ست مابین خداوند که تمامی نیروهای فیزیکی و متافیزیکی – پیدا و پنهان-  و انفاس تحت سیطره ذات قدسی اش است و انسانی که مسلمان به وی اطلاق می شود. یعنی کسی که تسلیم در برابر اراده اوست و هرگاه که این قرارداد از طرف انسانی که زمین با همه ذخایر به وی عطا شده رعایت نگردد و مخدوش شود پس وی نباید انتظار باران رحمت را به اندازه نیاز هرساله داشته باشد چرا که وی در اجرای تعهدش و آنچه که خداوند امر فرموده تخطی ورزیده پس می باید اثر توبه و انابت و حزن در وی پیدا شود هر چند که آن کریم خوان کرمش همیشه گسترده است و کسی را از نشستن بر سر آن منع نمی فرماید و به فرموده سعدی بزرگ در دیباچه گلستان:

ای کریمی که از خزانه غیب

گبر و ترسا وظیفه خور داری

دوستان را کجا کنی محروم ؟

تو که با دشمن این نظر داری

و باز خطاب به آن انسان خطاکار گفته می شود:

صد بار اگر توبه شکستی باز آ

ایران جغرافیایی خشک و نیمه خشک دارد. بخش وسیعی از کشور به غیر از جلگه کم عرض شمالی در قلمرو آب و هواهای خشك جهان قرار می گيرد .

 علاوه برقلت بارندگی ، نوسانات شديد بارندگی ازجمله خصوصياتی است كه موجب عدم اطمينان كافی نسبت به دريافت حداقل بارش مورد نياز جهت مصارف كشاورزی ، تغذيه جريان های سطحی و سفره آب های زيرزمينی و مصارف انسانی می شود .  با توجه به وجود نوسانات منفی شديد دربارش های مناطق مختلف كشور، وقوع خشكسالی های ضعيف تا شديد دركشور امری اجتناب ناپذير محسوب می شود ، وقوع اين خشكسالي ها ، آثار زيانباری را بر بخش های كشاورزی و اقتصادی كشور تحميل می كند.

آنچه البته باید به آن توجه داشت آن است که مباحثی طبیعی مانند خشکسالی که بر اساس آموزه ها چه بسا نتیجه کفر نعمت ورزیدن انسان ها و رواج دروج ست نمی بایست تغییر فاز امنیتی پیدا کند. اگر قرار است جامعه با موج خشکسالی مواجه شود چه بهتر که با اطلاع رسانی شفاف  و مرحله به مرحله شهروندان و کاورزان و دامداران و مراکز صنعتی به مرز آمادگی جهت مواجهه برسند. متاسفانه برخی مسئولین موضوع آنطور که رسم سیئه ی بسیاری مقاطع سعی در پوشاندن یا بازگو ننمودن موضوع دارند. پس نه هول و فشار و دستپاچگی و نه پنهان کاری و فرار از واقعیت که هیچ چیز بهتر از شفافیت و صداقت ورزیدن نیست. موج خشکسالی از پی دروج ما در راه است و باید با آن جنگید و تمهیدی جست.

و بر ماست که پس از توسل جستن به بانوی دوعالم حضرت فاطمه زهرا (س) که آب های جهان در کابین اوست و بر پا داشتن دعای خالصانه باران ، برخی رفتارهای اجتماعی و ساز و کار مصرفی خود را تصحیح نماییم. افراط و اسراف در استفاده از این منبع حیاتی نتیجه ای جز غلبه دیو خشکسالی بر ایران زمین ندارد و از طرف دیگر مسئولین امر نیز می بایست سرمایه گزاری و مطالعه و برنامه ریزی بر روی منابع آب برای رسیدن به توسعه پایدار که بر مبنای حفاظت از محیط زیست و مدیریت در بهره گیری از ذخایر آن شکل می گیرد را از نظر دور ندارند.